Afscheid

Gister was een troosteloze dag, heel anders dan vorig jaar toen het zonnetje fel scheen. Weer een teleurstelling te verwerken en nog steeds niet fit. Michel zou een halve dag gaan werken, dus ‘s ochtends had ik tijd voor mijn vriendin uit Denemarken. Het was fijn en gezellig, er was alleen geen normaal gesprek met haar te voeren. Demian is momenteel nogal dwars en aan het puberen. Hij is schreeuwerig, vervelend en berg je maar als hij zn zin niet krijgt. “Ik ben drie en ik doe het nie”, is ook van toepassing. Alles is strijd, het kost enorm veel energie, die ik nog steeds nauwelijks heb. Toen we Michel op gingen halen van zn werk, voelde hij zich ook niet helemaal fit. Het was mistig en koud. We wilden eigenlijk naar de boom gaan, maar dat leek ons nu toch niet echt een goed idee. We bleven dus maar de hele middag thuis hangen, konden niets bedenken om te doen, maar hadden ook nergens puf voor. Een troosteloze dag. Een handje vol mensen had deze ook maar onthouden, dus er kwam heel af en toe een lief berichtje binnen. Pas toen ik het op Facebook zetten, herinnerden men zich het weer. Het is de bittere confrontatie over hoe het leven verder gaat, zonder dat wij er nog steeds volledig aan deel nemen. Wij blijven achter met ons stille verdriet. Een jaar geleden hielden we een prachtige afscheidsdienst voor Alex* waarna hij gecremeerd werd. Het is het moeilijkste, zwaarste en hardste wat ik ooit in mijn leven heb moeten doen en ik hoop dan ook dat ik zoiets nooit meer hoef mee te maken. De pijn en het trauma ervan is haast niet te beschrijven. We spelen wat met Demian, maar ik vind het moeilijk dat we niet naar de boom kunnen. De dvd van de afscheidsdienst hebben we nooit ontvangen, wat me ook nog steeds veel zeer doet, dus ik kan niets met deze dag. Ik denk er constant aan, maar ik kan er niets mee. Steeds zie ik voor me hoe het was en het maakt me verdrietig en bang. Ze zeggen ‘afscheid nemen bestaat niet, ik ga wel weg, maar verlaat je niet’ maar dat is in de praktijk toch hele andere koek. Zijn lichaampje is weg, tot as vergaan, het tastbare is weg. Alleen de foto’s van die dag is alles wat ik nog heb. En ik moét ze weer even bekijken, hoe pijn het ook doet, ze zijn van mij en me zo ongelooflijk dierbaar. Het was écht. De tijd doet namelijk iets heel raars met je. Je ‘vergeet’, je herwint kracht, je veert op. En dat maakt het makkelijker, maar ook moeilijker, want elke dag die verstrijkt is verdere verwijdering van mijn zoon. Steeds gaat hij iets meer naar de achtergrond. Ik had namelijk echt niet zo’n slechte dag gister. Het verdriet wordt anders, het verlaat je meer en meer. Je overlevingsdrang en levenslust winnen het van de pijn, dat moet, zo is het leven en het lichaam. Het litteken blijft uiteraard en van tijd tot tijd ettert dat vreselijk, maar er zijn ook momenten dat het goed gaat. We aten ‘s avonds lekker sushi, zoals we vorig jaar ook hadden gedaan. We vierden het leven en proosten op ons mannetje. Wat kunnen we anders? 
Het blijft enorm zoeken naar de invulling van ons verlies. Het rouwproces is nog steeds in ontwikkeling. Maar dat het belangrijk is om deze dagen te gedenken is duidelijk. Heel even is dat lijntje met ons kind dan weer zichtbaar. Hoewel het steeds meer iets van onszelf gaat worden, hoop ik niet dat hij vergeten wordt als de jaren verstrijken. Het is een eenzaam verdriet… voor ons is het zo anders dan voor iedereen om ons heen… dat besef begint ook steeds meer te komen. Wéér een afscheid dus.

“Do not stand at my grave and weep,

I am not there, I do not sleep.

I am a thousand winds that blow,

I am the diamond glints on snow,

I am the gentle showers of rain,

I am the fields of ripening grain,

When you awaken in the morning’s hush?

I am the swift uplifting rush,

Of beautiful birds in circling flight,

I am the soft stars that shine at night,

I am in the flowers that bloom,

I am in a quiet room,

I am in the birds that sing,

I am in each lovely thing,

Do not stand at my grave and cry,

I am not there. I did not die.”

(Mary Elizabeth Frye)

Ik zag dit gedicht voorbij komen, en dat is typisch, want het was nou net iets waar ik nog over wilde schrijven. De hele tijd ben ik al op zoek naar wat ik nu geloof en naar antwoorden. Waar is mijn ventje? Kijkt hij mee? Zit hij in de kleine dingen? Geeft hij af en toe een seintje? Het sluit aan bij wat ik net schrijf. Ik zoek en vind hem in alles om me heen, want een definitief afscheid is onmogelijk te verdragen. Dat lijntje moet af en toe zichtbaar blijven, al is het maar voor ons alleen… helemaal loslaten gaat niet, vastklampen aan een dood lichaampje of graf ook niet… balans…

Als ik dit schrijf stuurt iemand me een liedje toe, dat bedoel ik nou, toeval bestaat toch niet? Die seintjes…

‘Wanneer zie ik jou weer terug’ van K3:

iedereen zegt dat jij nu in de hemel bent

een betere plek je wordt er vast verwend

nee ik moet niet huilen 

want ik weet dat jij van mij houdt

maar ik zou alles ruilen 

voor nog een seconde met jou

wanneer zie ik jou terug

mijn engel die over me waakt

wanneer zie ik jou terug

een ster die naar me knipoogt en me nooit verlaat

die elke avond aan de hemel staat

iedereen zegt dat jij nu vast geen pijn meer voelt

weet iemand echt wat men daar dan mee bedoelt

nee ik moet niet treuren want ik weet toch jij ziet me graag

wat er morgen ook mag gebeuren maar wie antwoordt echt op mijn vraag

wanneer zie ik jou terug

mijn engel die over me waakt

wanneer zie ik jou terug

een ster die naar me knipoogt en me nooit verlaat

die elke avond aan de hemel staat

en als ik in mijn bed lig vannacht

en als een nieuwe ster naar me lacht

weet ik dat jij voortaan altijd bij me bent

ik heb jou herkend

wanneer zie ik jou terug?

mijn engel die over me waakt

wanneer zie ik jou terug?

mijn ster die naar me knipoogt en me nooit verlaat

die elke avond aan de hemel staat.

Toen ik hem vorig jaar voor de allerlaatste keer zag brak mijn hart. We moesten gedag zeggen tegen onze eigen zoon. Zijn gezichtje, een kusje, een aai, tranen, laatste zachte woordjes en toen ging de deksel op zijn wiegje. Hoe graag had ik hem niet aan iedereen willen laten zien?! Hoe graag had ik gewild dat hij voor altijd bij ons kon blijven?! Hoe graag had ik gewild dat hij in ieders leven zo belangrijk zou blijven als in het onze?! Hoe graag wil ik hem nu nog één keertje vasthouden en zien?! 

Maar het kan niet. Dus ik zoek hem in de lucht, in de wolken, in de sterren, in vlindertjes, in olifantjes, in een foto, in een boom, in een konijntje, in Demian. En het gekke is, is dat ik hem vooral buiten voel. In de natuur. Ik voel zijn aanwezigheid veel meer als ik buiten ben dan binnen. Alsof ik denk dat hij ons veel beter kan zien dan. Ik praat ook alleen maar tegen hem als ik buiten ben, ik praat meestal tegen de sterren als ik ‘s avonds uit mijn werk kom. Ik kijk liever omhoog dan naar de grond. Ik voel me prettiger buiten dan binnen, omdat ik hem in ‘leven’ meer kan vinden dan in voorwerpen. De voorwerpen binnen zijn weer meer zodat hij óns kan vinden. Dat boompje en lichtjes in de tuin, zodat hij ons huis altijd vanaf zijn wolkje kan zien. En de kaarsjes die branden binnen, zodat hij weet dat we dat vlammetje in ons hart blijven ontsteken. Want dáár zit hij, in ons hart, maar ik blijf bang dat Alex* dat niet kan zien en voelen. Het is een worsteling. Ik hoop maar dat hij dat glas wijn kan zien, de foto’s die zijn gebroken moeder bekijkt, dat mooie plankje wat ik voor hem heb gemaakt. Ik zei het al eerder; omdat er iemand in de hemel is die we lief hebben, is er een stukje hemel bij ons thuis. Ik geloof niet in de hemel, maar zolang ik nog geen geruststelling heb met alleen voelen in mijn eenzame hart, zal ik blijven zoeken naar verbinding en erkenning op andere manieren. Ik zal zijn gezichtje onthouden. Ik zal de afscheidsdienst nooit vergeten. Ik zal hem blijven benoemen. Ik weet niet of ik hem ooit nog terug zie en óf hij ons nu kan zien… maar áls het wel zo is dan weet ik dat hij trots op ons kan zijn. Want hoewel ik het niet zeker weet, ik doe het toch maar, voor het geval dat. En ik blijf hem vinden in de natuur, omdat mij dat troost. En ik blijf hem missen, ook al doen anderen dat steeds minder. En ik zal van hem blijven houden, ook al wordt mijn verdriet anders..

Lieve schat,

Zo stil en zo verloren ging je weg

En het leven gaat medogenloos door

De sterren verruilen zich voor de zon

En niemand weet van het verdriet ervoor…

Loslaten

Jou te moeten laten gaan

Is het moeilijkste

Wat ik ooit heb moeten doen

In de kou blijven staan

Is het zwaarste

Uit mijn herinnering van toen

Leeg en verloren

Zo stil werd het ineens

Loslaten wat ik lief heb

Vasthouden eveneens 

Advertisements

3 thoughts on “Afscheid

  1. blog-ilogic

    Lieve Martine,

    We volgen elkaar op IG en sinds ik je daar volg lees ik hier af en toe mee.. dit keer schrijf ik je iets, na het lezen van je blog van vandaag. Omdat ik wat je schrijft allemaal zo herken. Onze Rowan* hebben moeten cremeren, het moeilijkste wat ik ooit deed, liever omhoog kijken dan naar beneden. Haar ervaren in alles om mij heen. De energie missen om te leven, onze zoon toen nog maar 4. Het zoeken naar een invulling van je verlies. Vallen. Opstaan, doorgaan. Maar zo vaak weer vallen. Ik hoop dat je net zoveel kunt halen uit je blogs als ik destijds en nog steeds. Dat het je opluchting geeft. Komend mei zou Rowan* 4 jaar zijn geworden. En hoewel ik nu durf te zeggen dat mijn rouwproces “klaar” is, blijven die momenten van diepe pijn regelmatig weer intens voelbaar. “De tijd” blijft een vreemd begrip.
    Ik lees en zie hoe je struggelt (als ik dat zo mag interpreteren) en ik wens je heel veel kracht toe.

    Zomaar een berichtje.. Veel liefs

    Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s